Welkom op deze gloednieuwe site over religie. Op het ogenblik vindt u vooral artikelen over religie in de media. Naar aanleiding van de artikelen of filmpjes kunt u uw reactie achterlaten.
Religie is een onderwerp dat veel mensen bezig houdt. Op het internet zijn dan ook veel websites te vinden over God, waaronder cursussen, variërend van oriëntatie via alphacursus tot serieuze bijbelstudie. Veelal hebben de cursussen een eenzijdige inslag, een wervende inslag. Er zijn natuurlijk ook websites die een niet-religieuze inslag bespreken, die zijn over het algemeen veel minder wervend van opzet. De bedoeling is op de website een gratis cursus te ontwikkelen die religie kritisch onder de loep neemt, waarbij zowel de argumenten voor het bestaan van God en tegen het bestaan van God aan de orde brengt. Religie heeft grote invloed op onze samenleving en leidt vaak tot discussie. Die discussie zou ik op de site ook willen aan gaan. En tenslotte is het de bedoeling om informatie aan te bieden gerelateerd aan religie en de houdingen ten opzichte van religie (atheïsme, agnosticisme en theïsme).
Voor het opzetten van de cursus ben ik nog op zoek naar iemand die gelooft en kritisch in het leven staat. Je kunt contact opnemen door een e-mail te sturen aan info [at] metgod.nl
Wij, deelnemers aan de Wereld Atheïstische Conferentie: Goden en Politiek, gehouden in Kopenhagen 18-20 juni 2010, verklaren hierbij het volgende:
Wij erkennen het onbeperkte recht op vrijheid van geweten, godsdienst en overtuiging, en dat de vrijheid om je godsdienst uit te oefenen slechts moet worden beperkt door de noodzaak om de rechten van anderen te respecteren.
Wij zijn van mening dat politieke besluiten moeten worden gebaseerd op bewijs en rede, en niet op dogma's.
Wij bevestigen de noodzaak voor een samenleving gebaseerd op democratie, de mensenrechten en de rechtsstaat. De geschiedenis heeft aangetoond dat de meest succesvolle samenlevingen de meest seculiere zijn.
Wij stellen dat het enige rechtvaardige systeem van de overheid een democratische samenleving is gebaseerd op secularisme: staatsneutraliteit op het gebied van godsdienst of overtuiging, begunstiging van niemand en discriminatie van niemand.
Wij stellen dat privaat gedrag dat de rechten van anderen respecteert niet het voorwerp mag zijn van een gerechtelijke sanctie of overheidsinmenging.
Wij bevestigen het recht van gelovigen en niet-gelovigen om deel te nemen aan het openbare leven en hun recht op gelijke behandeling in het democratisch proces.
Wij bevestigen het recht op vrijheid van meningsuiting voor iedereen, alleen onderworpen aan beperkingen zoals voorgeschreven in het internationaal recht - wetten die alle regeringen moet respecteren en handhaven. Wij verwerpen alle blasfemiewetten en beperkingen op het recht om godsdienstige of niet-religieuze levenshoudingen te bekritiseren.
Wij stellen het beginsel van één wet voor allen, zonder speciale behandeling voor minderheden, en geen jurisdictie voor religieuze rechtbanken voor de regeling van burgerrechtelijke zaken of geschillen in het gezin.
Wij verwerpen iedere vorm van discriminatie bij tewerkstelling (andere dan voor religieuze leiders) en de verstrekking van sociale diensten op grond van ras, religie of geloof, geslacht, klasse, kaste of seksuele geaardheid.
Wij wijzen elke speciale consideratie voor religie in de politiek en het openbare leven af, en verzetten ons tegen de charitatieve, belastingvrije status en subsidies voor de bevordering van een religie als schadelijk voor de belangen van niet-gelovigen en die van andere religies. We verzetten ons tegen overheidsfinanciering voor geloofsscholen.
Wij steunen het recht op seculier onderwijs, en bevestigen de noodzaak voor onderwijs in kritisch denken, het onderscheid tussen geloof en rede als gids naar kennis en in de diversiteit van religieuze overtuigingen. Wij ondersteunen de geest van vrij onderzoek en het onderwijs van de wetenschap vrij van inmenging van religie en zijn tegen indoctrinatie, religieuze of andere.
Goedkeuring door de conferentie van Kopenhagen, 20 juni 2010.
Gelieve dit zo breed als je kan te verspreiden naar mensen en groepen die pleiten voor een seculiere samenleving.
GODLESSNESS and secularism led to Nazism, Stalinism, mass murder and abortion, according to Anthony Fisher, the new bishop of Parramatta, who has used his inaugural Easter message to launch a scathing attack on atheism, while ignoring the sex abuse scandals besieging the Catholic Church worldwide.
[...]
''Nazism, Stalinism, Pol-Pottery, mass murder and broken relationships: all promoted by state-imposed atheism or culture-insinuated secularism.''
Het is de vraag of deze hatespeech het ongeloof erg veel schade berokkent. Het zou ook best kunnen dat de kerk alleen maar zichzelf nog onmogelijker maakt met dit soort primitieve demoniseringstactieken en lastercampagnes.
Dit soort acties roept altijd reacties op, dus daar gaat ie weer. Hoe zat het met de kerk in de afgelopen eeuw? De werkelijkheid blijkt te zijn dat de kerk in de strijd tegen zijn 'vijanden' altijd op zoek is naar bondgenoten om het vuile werk op te knappen.
Vijanden van de kerk
De kerk blijft krampachtig volhouden dat Hitler en de nazi's niets met de katholieke kerk te maken hadden, maar Hitler was een katholiek die streed tegen de ongelovigen, en dat is juist de reden waarom ze door de kerk werden gesteund. Natuurlijk heeft de kerk de uitroeingskampen niet verzonnen, maar ze hadden geen probleem met de moeilijke positie van de joden. Ze hadden helemaal geen 'erbarmen' met de moeilijke positie van de atheïsten en communisten die zich van het juk van de tweeëenheid kerk en kapitaal probeerden te bevrijden. De opkomst van de emanciperende sociale bewegingen in Duitsland waren een belangrijke reden voor de kerk om de katholieke Hitler te steunen.
De kerk heeft ook veel te zeggen over de communisten, maar kan zich beter afvragen waarom de revolutie tegen de kerk en de staat in Rusland überhaupt had plaatsgevonden. Als Rusland het land niet de Eerste Wereldoorlog had ingesleept, was het nooit zover gekomen, en zeker niet op deze gewelddadige manier. Deze oorlog was een groot drama die miljoenen doden tot gevolg had, en waar zelfs gifgassen werden gebruikt. Het leger en de burgers waren vooral het slachtoffer, niet de machthebbers of het Vaticaan. Ondanks de voedseltekorten en andere rampen werden de mensen toch gedwongen de oorlog voort te zetten. Dit leidde in Rusland tot de burgeroorlog die een spilpunt vormde in het doorvoeren van de Russische revolutie. Maar voor die tijd was er al veel mis met de machtsverhoudingen tussen kerk-aristocratie en het volk. Het is niet voor niets dat de kerk een gehate instantie was.
Feodaal Rusland en de kerk
In Rusland was de feodale maatschappij officieel pas in 1861 afgeschaft, toen Marx zijn belangrijkste werken al had gepubliceerd. Maar in de praktijk verbeterde er niet veel voor de ongeschoolde boeren, die nu massaal verpauperden. In deze periode van kwetsbare armoede trachtte de industrie de positie van de landheren over te nemen, om te kunnen profiteren van de hongersnood en de werkloosheid onder voormalige lijfeigenen. Een middenklasse bestond er zowiezo nauwelijks. Het is helemaal terecht dat mensen hier verbetering in wilden. Als een werelddeel de oorlog in wordt gesleurd om de belangen en bezittingen van de gevestigde macht veilig te stellen ten koste van het volk, is het niet vreemd als de macht zelf een keer de kous op de kop krijgt.
Dat de kerk zoveel minder slachtoffers maakte dan 'de atheïsten' is groteske flauwekul. Met medewerking van de kerk is Rusland eeuwenlang een feodale maatschappij geweest waar de boeren werden onderdrukt en in slavernij leefden, en waar de kerk en de aristocratie op parasiteerden. De kerk en wereldlijke elite hadden hun uitroeiende werk al lang geleden verricht, en hoefden alleen nog maar het resultaat in stand te houden. Dit citaat uit een artikel van Sarah Helsen laat zien waarom de revolutie in Rusland niet uit het niets kwam.
Toen Moskou in de 15de eeuw het derde Rome werd en hoofd van de Orthodoxe Kerk, sterkte dat de nationale trots en wierp Rusland zich op als de beschermer van alle Slaven en van de Orthodoxie. Overtuigd van een religieuze superioriteit ontstond er al snel een xenofobie die de verdere Russische geschiedenis heeft gekenmerkt. Elk contact met de buitenwereld werd door de Orthodoxie gezien als gevaarlijk voor de zielenheil, als verraad van Rusland en zou een nefaste invloed kunnen hebben op de orthodoxe missie om het 'christendom in zijn pure vorm te bewaren'. Deze xenofobie, gegenereerd door angst enerzijds en door een gevoel van superioriteit anderzijds, zou al heel vroeg het gedrag van de Rus met betrekking tot het 'zondige' Westen bepalen. Wanneer er in de 17de-18de eeuw tendensen van toenadering tot het Westen en verwestersing onstonden, was de schok bij de meeste Russen zeer groot.
[knip]
De angst van de Orthodoxe kerk voor invloeden van buitenaf werd ook ingegeven door een sterk conservatisme. Want hoewel de Byzantijnse kerstening van Rusland, ingezet in 988 door Prins Vladimir I, Rusland verbond met de andere christenen op het Europese continent, marginaliseerde het Rusland op cultureel gebied van West-Europa. Door zijn eenzijdige cultische gerichtheid miste Rusland de aansluiting met de wetenschap en literatuur die in de 18de eeuw opkwam en kantte het zich tegen intellectualisme. Formatieperiodes zoals de Renaissance en de Reformatie zijn aan Rusland -een kleine elite uitgezonderd- voorbij gegaan. Nederigheid en berusting in het lot werden naar voor geschoven als ideaalbeelden, individualisme was des duivels. De orthodoxie hield het land in een middeleeuwse greep, terwijl West-Europa zich verder ontwikkelde (van den Bereken, 1987:9-11).
Rusland is tot het begin van de 20ste eeuw feodaal gebleven omdat de Kerk met haar conservatieve houding de Russische tradities trachtte te versterken en te verzekeren. Respect voor autocratisch gezag en het behoud van een patriarchale structuur -zowel op politiek, religieus en familiaal vlak- werden onvoorwaardelijk gepredikt en er werd niet geprotesteerd tegen het lijfeigenschap. De berusting in het aardse lot was een deugd, en zichzelf trachten te verbeteren, werd beschouwd als ingaan tegen de wil van God.Men moest het aardse leven slaafs ondergaan om een gelukkig hiernamaalste bereiken (van den Bereken, 1987: 17-24).
Het komt allemaal wel bekend voor, maar de kerk wil het graag een beetje anders voorstellen, dus het moet af en toe worden herhaald. Dat Rusland vervolgens totalitair werd, had meer te maken hebben met de voorgeschiedenis van het land, waar de massa geen enkele vorm van ontwikkeling kende, en waar wrede onderdrukking en uitbuiting niet vreemd was.
Degenen die de revolutie in Rusland leidden zijn in de bovengenoemde omstandigheden gevormd. Als de kerk had gewild, hadden er allang andere omstandigheden kunnen zijn. Zelfs de religieuze school waar Stalin zijn opleiding had gevolgd, heeft bijgedragen aan zijn vorming. Een heleboel structurele elementen bleven in de totalitaire communistische staat eigenlijk gewoon bij het oude. Alleen werd de machtsorde omgekeerd, met alle gewelddadige gevolgen van dien. Maar dat wil niet zomaar zeggen dat het dan wel goed was als de oude orde zou zijn gehandhaafd. De oude orde had vrijwillig zijn machtspositie moeten opgeven en ervoor moeten zorgen dat het volk kon emanciperen en ontwikkelen, maar dat gebeurde niet.
Vooruitgang niet dankzij de kerk maar ondanks de kerk
Rijksconcordaat tussen nazi's en het Vaticaan getekend door o.a. Eugenio Pacelli (de latere paus Pis XII) en vertegenwoordigers van het Derde Rijk. Dankzij deze Vaticaanse steun kon Hitler zijn éénpartijregering doorvoeren.
De starheid waarmee de kerk en aristocratie hun belangen bleven verdedigen tegen de emancipatiedrang in heeft bijgedragen aan het geweld. De kerk probeert de geschiedenis nu te romantiseren door de problemen van de vorige eeuw toe te schrijven aan het atheïsme en de secularisatie. Maar de vorige eeuw is wel degelijk een periode van vooruitgang en verbetering geweest. Dat was niet te danken aan de kerk, maar aan het feit dat mensen zich voor het eerst konden losmaken van de kerk en andere elites.
Zoals wel vaker probeert de kerk de geschiedenis te verdraaien; de kerk eigent zichzelf als 'algoed' instituut de verworvenheden van de moderne tijd toe, en schrijft het geweld toe aan het ongeloof en de seculiere maatschappij. Het is verstandig om je bewust te zijn van die strategie. De kerk is nog altijd geen verlicht instituut. De vooruitgang is te danken aan moderne stromingen zoals het rationalisme en de wetenschap, humanisme, liberalisme, socialisme, feminisme, de seculiere maatschappij en de mensenrechten; allerlei bewegingen die het volk wilden verheffen en een stem en rechten wilden geven.
Dankzij deze bewegingen is er onderwijs voor iedereen, algemeen toegankelijke ziekenzorg, democratie, werkgelegenheid en sociale vangnetten, een uitstekende voedselvoorziening, en iedereen mag voor zichzelf denken. Dat zou de kerk nu graag allemaal op het conto van de 'christelijke beschaving' schrijven, maar het is allemaal bereikt ondánks de kerk, die tot de laatste snik probeert de vooruitgang af te remmen. Mensen die lid werden van de verkeerde vakbond of van de socialisten werden geëxommuniceerd... het laatste zwakke drukmiddel van de kerk dat hier nog restte. Het onderdrukken van de emancipatiestrijd was één van de belangrijkste oorzaken van de leegloop van de kerk, die toen al inzette.
Paus Pius XII excommuniceerde in 1946 zelfs in een massaexcommunicatie alle katholieke communisten ter wereld... in tegenstelling tot alle nazi's vanzelfsprekend. Zelfs Hitler is nooit geëxcommuniceerd.
De kerk is nog altijd niet verlicht
Waar de kerk het kan, worden de gelovigen nog altijd onderdrukt, met een opvallend gebrek aan geweten. Vaak is de kerk medeplichtig aan geweld om opstandigen en mensen die zich verzetten tegen de kerk uit de weg te ruimen. Zo steunden ze bijvoorbeeld de dictatuur in Argentinië ten tijde van Videla. Ook het Vaticaan werd beschuldigd van medeplichtigheid. Als verweer tegen de beschuldigingen van medeplichtigheid aan de moord op tienduizenden mensen zei de toenmalige pauselijke nuntius Pio Laghi bijvoorbeeld dat dit noodzakelijk was om de 'traditie' te verdedigen.
Volgens Laghi waren het gerechtvaardigde middelen om de dreiging van linkse activisten te weerstaan. "Het land heeft een traditionele ideologie en wanneer iemand andere ideeën tracht op te leggen, reageert de natie als een organisme - met anti-lichamen tegen de bacillen - en daaruit ontstaat geweld. De militairen zijn hun plicht getrouw door God en Vaderland tegen het gevaar te verdedigen", verklaarde de pauselijke nuntius.
Zo kijkt de kerk dus tegen mensen die zich proberen te bevrijden. Een groep 'dwaze moeders' heeft in 1997 geprobeerd Laghi aan te klagen wegens medeplichtigheid aan het ontvoeren, martelen en doden van duizenden mensen. Maar dit liep op niets uit, omdat Laghi door de paus tot kardinaal in het Vaticaan was benoemd, en als Vaticaans staatsburger is hij onschendbaar voor de wereldlijke macht.
In de kampen werden bijna een miljoen mensen op extreem sadistische wijze vermoord. Deze episode schijnt de bijnaam Vaticaanse holocaust te hebben, vanwege de rol die de kerk erin had. Op Youtube staat hierover een zesdelige documentaire. Hier ook deel 2, dat begint met oproepen van de kerk om massamoorden te plegen, met de belofte dat de daders na het moorden vergeving zullen krijgen.
De Kroatische minister van onderwijs en cultuur, Budak, vatte [in 1941] het programma van de Kroatische staat als volgt samen: "Grondslag van de Ustasa beweging is de religie. Voor minderheden als Serviërs, Joden en Zigeuners hebben wij drie miljoen kogels. We zullen een deel van de Serviërs doden. De anderen worden het land uitgezet en de rest zullen wij dwingen de rooms-katholieke religie aan te nemen. Zo zal het nieuwe Kroatië alle Serviërs verwijderen, opdat wij binnen tien jaar volledig katholiek zullen zijn".
Dit centrale idee van politieke soevereiniteit was verbonden met de opvattingen dat de boer de primaire bron van de Kroatische vitaliteit was. Het gezin was de basiseenheid van de maatschappij en het katholicisme de bron van spirituele autoriteit. De Ustasa was tegen liberale democratie, communisme en tegen de "kapitalistische plutocratie". De katholieke kerk in Kroatië ondersteunde de Ustasa en individuele priesters gaven soms zelf aanwijzingen hoe Serviërs vermoord moesten worden. De Kroatische aartsbisschop Stepanic stond sympathiek tegenover de Ustasa en verdedigde het beleid en optreden bij het Vaticaan, die overigens niets deed. Stepanic is in 1998 door Paus Paulus Johannes II zalig verklaard.
De Ustasa ging beestachtig tekeer en overtrof volgens sommigen de nazi's in wreedheid. Net als vele andere oorlogsmisdadigers kwam Pavelic niet voor het gerecht. Hij werd in leven gelaten omdat men in hem een mogelijkheid zag om het regime van Tito omver te werpen. Stepanic is nog altijd 'zalig', en de uitspraak van de rechter is na het uiteenvallen van Joegoslavië ingetrokken.
Rol van het Vaticaan bij de Ustasha in Joegoslavië
Paus Pius II, aan wiens rol in nazi-Duitsland tijdens de oorlog in verband met zijn op handen zijnde zaligverklaring op volle toeren wordt geschaafd en gezaagd, kan ook met deze Joegoslavische horrorkampen worden geassocieerd. Uit krantenartikelen uit Amerikaanse kranten blijkt dat hij op de hoogte was van de dodenkampen en de rol die Joegoslavische geestelijken hierbij speelden.
Ook met betrekking tot de genocidaal bedoelde massamoord op de Serviërs stelt de kerk dat er alles aan gedaan werd om het lot van de Serviërs te verzachten. Maar het is geen doen alle nieuwsberichten ter wereld te verdonkeremanen, zoals uit de doeken wordt gedaan in dit artikel van Jared Israël op The Emperor's New Clothes. (Lees hier een Nederlandse vertaling)
Een artikel uit de New York Times van 17 februari 1941 laat zien dat het Vaticaan druk uitoefende om Joegoslavië te laten aansluiten bij de nazi's. Er werd gedreigd met de Ustasha als deze verbinding niet zou plaatsvinden.
Het stukje in de New York Times gaat over een steunverzoek door de aartsbisschop Alois Stepinak van Zagreb aan het Vaticaan voor priesters die in Kroatië gevangen zijn gezet in verband met bepaalde politieke literatuur. Kroatië gaf aan dat het geen politiek bezoek betrof. Het was echter bekend dat de aartsbisschop belangstelling had getoond voor diverse gevangen genomen priesters, die werden ondervraagd in verband met het verschijnen van pamfletten met de titel 'Vrij Kroatië'; deze werden toegeschreven, zo zegt het artikel, aan Ante Pavelich, de leider van de Kroatische afscheidingsbeweging die in ballingschap leefde in Italië.
Jared Israel analyseert het verhullende taalgebruik in het artikel. Wie Ante Pavelich was, was bekend, maar hij wordt hier in bedekte termen beschreven als 'leider van een afscheidingsbeweging'. Dat de priesters deelnemen aan een verdelgingsplan tegen de Orthodoxe Serviërs en andere 'vijanden' van de katholieke kerk, en dat het hier dus katholiek fascisme betreft, schemert alleen maar door voor wie op de hoogte is van de feiten. Dat Pavelic in Italië verbleef, was ook niet omdat het daar altijd mooi weer is, maar omdat Italië onder de leiding stond van Mussolini, Hitlers fascistische bondgenoot.
Een krant van twee dagen eerder, 15 februari, meldde dat de Joegoslavische premier en minister van buitenlandse zaken vandaag in Duitsland geen overeenkomst tekenden met 'Reichsführer' Hitler en Joachim von Ribbentrop, de Duitse Minister van Buitenlandse Zaken, maar zij zullen morgenavond in Belgrado aankomen om verslag uit te brengen aan de Regent, Prins Paul, zo hebben hoge politieke en diplomatieke kringen hier vanavond bekendgemaakt.
Het verspreiden van pamfletten door priesters waarin werd opgeroepen tot een Kroatische fascistische dictatuur was dus een strategie om via het Vaticaan druk uit te oefenen op de Joegoslavische regering om wel een overeenkomst aan te gaan met Duitsland. Zo niet, dan zou een 'afscheiding' van de Kroaten volgen met een machtsovername door een clericaal fascisme - het eufemistische 'ondermijnen van de Kroatische eenheid' waar het artikel ook over spreekt.
Uit het stuk van 17 februari blijkt niet dat de opgesloten priesters de fascistische oproerkraaiers waren die betrokken waren bij de Ustasha. Wat verder niet blijkt is dat Ante Pavelic niet zomaar als 'banneling' in het land van Mussolini zat, maar omdat hij internationaal werd gezocht wegens de moord op de Joegoslavische koning en een Franse minister in 1934 door zijn Ustasha, nadat koning Alexander een dictatuur had ingesteld en het parlement had afgeschaft, wegens politieke moorden door een Servische nationalist. De Ustasha opereerde vanuit Italië en pleegde vele aanslagen in Joegoslavië.
Ook de doelstellingen van de Ustasha - het uitroeien van de vijanden van de katholieke kerk - komen niet aan de orde.
Maar wel tonen de artikeltjes dat de katholieke kerk niet neutraal was, en actief het nazistisch gedachtegoed steunde.
Toen op 17 april Duitsland Joegoslavië binnenviel, werd Kroatië een Duitse satellietstaat onder leiding van Pavelic en de Ustasha. De Ustasha werd pas in 1947 verslagen, maar Pavelic en diverse anderen kregen politiek asiel in Argentinië. Of ze ooit geëxcommuniceerd zijn zullen we maar niet vragen. Hoewel dit volgens het credo van de kerk wel zou moeten, gegeven het volgende citaat van Pavelic: "Een goede Ustasa is iemand die zijn mes kan gebruiken om een kind uit de buik van de moeder te snijden." Hoewel automatische excommunicatie mogelijk niet geldt voor de moord op niet-katholieke foetussen. We moeten het de paus eens vragen.
Hoe minder macht de kerk heeft, hoe minder verzet er nodig is
De strekking is dat de kerk telkens weer een vinger in de pap heeft bij de bloederige onderdrukking van emanciperende bewegingen en verzet tegen de kerk, vervolgens obligaat de handen wast in onschuld en dan anderen de schuld in de schoenen schuift, bij voorkeur de linksen, ongelovigen, seculieren en andere vijanden van de kerk.
Maar gelukkig is het atheïsme geen geloof, noch een dogma, noch een instituut, in tegenstelling tot de kerk, die zijn onderdrukkende en ongezond makende systeem tot in de eeuwigheid met zich mee zal dragen. In een seculiere maatschappij kunnen we altijd vrij ontwikkelen als daarvoor de gelegenheid is, dus als er geen religie of ander irrationeel en onderdrukkend stelsel is dat ons daarin belemmert. Het is zeker dat de atheïsten in het vrije westen geen gewelddadige machtsgreep zullen doen en via de revolutie de dictatuur zullen instellen... om de simpele reden dat de kerk hier geen enkele macht meer heeft. We zijn niet gedwongen ons met geweld te verzetten of te verdedigen. We zijn bevrijd van de kerk. En zonder wapens, geweld of dictaturen nog wel. We hebben ons gewoon op relatief vriendelijke wijze losgemaakt in een periode dat de kerk het vermoorden van tegenstanders kennelijk even beu was.
De kerk is in het westen niet meer in staat om te sjoemelen en mensen fascistische dictaturen op te dringen en ze in armoede en domheid te onderwerpen. Mensen worden niet meer geestelijk gevormd door de christelijke onderwerpingsreligie. We zijn voldoende opgeleid om in ons eigen bestaan te voorzien en om zelfstandig te kunnen denken. We zijn onafhankelijk en bevinden ons niet in een vacuüm. Wat het ongeloof hier aan macht heeft, is een ontwikkelde vorm van ongeloof, niet iets dat resteert uit de afkeer voor religie door de confrontatie met totalitaire geestelijke en lichamelijke onderdrukking, armoede, geweld en wanhoop.
Het voordeel van ongeloof is dat je jezelf vrij kan ontplooien, en dat ontwikkeling mogelijk is. Je kan jezelf bevrijden van irrationele angsten en je hoeft niet steeds weer in dezelfde fouten te vervallen. Je kan zelfs pasen vieren op een leuke manier, met een ei.
Eugenie Scott houdt een lezing met de titel Creationism: still crazy after all those years.
http://www.youtube.com/watch?v=pItVGYa863k
Lezing door Eugenie Scott met de titel Creationism: still crazy after all those years. De problemen met allerlei 'wetenchappelijke alternatieven' voor evolutie en de 'wetenschappelijke bewijzen' die worden aangevoerd tegen evolutie komen aan bod in deze lezing van ongeveer een uur. Dus zet maar vast wat te eten en te drinken neer.
Bij deze mijn antwoorden op de vragen van een paar scholieren die een onderzoek deden naar het atheïsme en de atheïstische levenshouding door een aantal atheïsten te interviewen.
1. Hoe kan het dat atheïsme me de laatste jaren zo erg toeneemt?
The greatest show on earth: de bewijzen voor evolutie, het antwoord op creationistische propaganda dat er voor evolutie geen bewijs zou zijn.
Ik weet niet of het toeneemt, ik houd dat niet bij. Het is wel zo dat veel atheïsten zich meer in het openbaar profileren, omdat bepaalde groepen religieuzen zich op de voorgrond dringen en veel ruimte en privileges opeisen. Vanuit religieuze hoek worden vaak het atheïsme, de seculiere maatschappij en de mensenrechten aangevallen. Onlangs zei de paus nog dat het grootste gevaar van deze tijd de seculiere samenleving is. De vrijemeningsuiting wordt vaak veroordeeld als deze zich tegen de religie richt. Aan de andere kant claimen diverse religieuze groepen op grond van 'vrijheid van religie' het recht te mogen discrimineren. Vanwege deze tegenstrijdigheden en om zichzelf te rechtvaardigen zijn er nu diverse atheïsten opgestaan om het ongeloof en de seculiere maatschappij te verdedigen. Tegelijk is in de VS, waar atheïsten worden gediscrimineerd, een beweging opgestaan van mensen die niet langer uit angst verzwijgen dat ze niet in goden geloven. Ze komen hier nu openlijk voor uit. Zij waren er altijd al, maar ze durfden niets te zeggen uit angst voor ontslag van hun werk, agressie uit de buurt en wegpesten van scholen. Zelfs bij de padvinders mag je in Amerika alleen als je eerst een eed op de bijbel aflegt. In Nederland kennen we zulke dingen helemaal niet, maar toch merken we iets van deze beweging doordat boeken worden vertaald van bijvoorbeeld Christopher Hitchens en Sam Harris. Ook de bioloog Richard Dawkins, die als evolutiebioloog de gevolgen ondervindt van agressieve religieuze campagnes, schrijft veel boeken waarin hij uitlegt wat er niet klopt aan de argumenten van de creationisten en hoe evolutie werkt. Het creationisme is ook een Amerikaanse stroming, dus ook sommige boeken van Dawinks zijn gericht tegen deze Amerikanen. Wij volgen dit hier ook, maar eigenlijk is die strijd hier allang achter de rug.
Een probleem op dit moment zijn bepaalde moslims, die alle kritiek op de islam de kop in proberen te drukken. Dat gaat vaak zo agressief dat mensen die normaal gesproken niet van zich lieten horen het nu belangrijk vinden wel voor het recht van vrijemeningsuiting tegen godsdienst opkomen. Ik ben zelf bijvoorbeeld met mijn website begonnen naar aanleiding van de moord op Theo van Gogh. Deze werd vermoord omdat hij niet wilde wijken voor de druk. Ook zeiden diverse politici na de moord dat ze de vrijheid van meningsuiting aan banden zouden gaan leggen, in plaats van hem te verdedigen. Dit heeft me zo boos gemaakt dat ik besloot dat er meer kritiek op de religie moet komen.
Humanistisch theoloog William Tyndale als ketter op de brandstapel.
Het is wel zo dat het atheïsme toeneemt (of beter gezegd dat het geloof afneemt) sinds de religie niet meer zo'n macht heeft. Vroeger was het verplicht in god te geloven. Critici werden opgejaagd, verbannen, gevangen gezet, vermoord of ter dood veroordeeld. Dan is het logisch dat er ook geen ongelovigen zijn, want niemand durft erover te praten. Naarmate het geloof minder macht heeft, zijn mensen vrijer om zelf om zich heen te kijken en als ze willen eruit te stappen.
Met het afnemen van de macht van de religie kon de wetenschap meer ontdekkingen naar buiten brengen en ideeën ontwikkelen die niet strookten met de bijbel. Galileo werd nog veroordeeld toen hij liet zien dat de aarde om de zon draait, maar een paar eeuwen later kon Darwin veilig de evolutietheorie publiceren, al werd hij dan ook wel verguisd. Tegenwoordig zijn de meeste dingen die vroeger aan de kracht van goden werden toegeschreven verklaard vanuit de werking van de natuur zelf. Als mensen dat zien, gaan ze ook twijfelen aan andere dingen die door het geloof worden beweerd, waardoor er ook meer mensen het geloof verlaten.
2. Zijn er veel atheïsten die vroeger gelovig waren?
Dat is niet bekend, het wordt niet bijgehouden. Vroeger moest natuurlijk iedereen gelovig zijn en naar de kerk gaan. Toen atheïsme niet meer werd vervolgd, kwamen mensen er openlijk voor uit dat ze niet meer in goden geloofden. Dat gebeurde denk ik voor het eerst op grote schaal openlijk in de negentiende eeuw. Maar nu zijn er steeds meer mensen die nooit met een religie zijn grootgebracht.
In Amerika zijn waarschijnlijk meer geloofsverlaters, omdat je daar nog maar nauwelijks voor je mening uit kan komen, zoals je bijvoorbeeld ziet in dit artikel: De Pers: Amerikanen durven ook atheist te zijn
3. Proberen atheïsten ook gericht mensen te overtuigen van hun overtuiging?
Voormalige dominee Dan Barker verdedigt nu het atheïsme.
Het lijkt mij niet normaal, ik ken ze in elk geval niet. Nou ja, ik ken het geval van een Amerikaanse priester, Dan Barker, die door Amerika reisde om mensen te bekeren. Maar op een gegeven moment kwam hij door zijn onophoudelijke argumentatie en redeneringen tot de conclusie dat de bijbel inderdaad niet klopt, en hij werd atheïst. Sindsdien trekt hij nog altijd door het land, maar nu om mensen tot het atheïsme te 'bekeren'. Dan Barker is een grappig geval, en hij kan leuk vertellen over de manier waarop evangelisten redeneren. Maar de meeste atheïsten die ik ken irriteren zich nogal aan evangelisten en willen niet net zo zijn.
Ik vind het wel goed dat de laatste tijd atheïsten met hun opvattingen naar buiten komen, zodat hun stem deel wordt van het openbare debat. Als je je niet laat horen, besta je uiteindelijk niet, en sterft je mening uit. Dus als je je visie van belang vindt, dan moet je hem in het openbaar verdedigen. Nog belangrijker, je moet er goed over nadenken, zodat je weet wat je eigenlijk vindt.
Ik vind het ook interessant dat er tegenwoordig vaak debatten worden georganiseerd tussen gelovigen en niet-gelovigen. Dialoog is altijd goed, omdat je dan niet óver elkaar praat en langs elkaar heen leeft, maar mét elkaar leeft. Debatteren is natuurlijk een manier om te overtuigen, maar ik vind het niet hetzelfde als evangeliseren. Het is meer een manier om mensen te leren omgaan met andere standpunten en misschien je eigen standpunt aanpassen. Dat is belangrijk omdat mensen samen moeten leven.
Het atheïsmebord bij Schiphol, als uitvloeisel van de buscampagne, is misschien een ludieke vorm van evangeliseren. Het is een reactie op de vele reclame voor het christendom waar je overal om je heen op wordt getracteerd, zonder dat hier een haan naar kraait. De Britse Ariane Sherine kreeg het idee om dit als grap ook eens voor het atheïsme te doen, en dit riep in veel landen hysterische reacties op, en werd ook een paar keer verboden. Ook in Nederland leverde het moeilijkheden op, terwijl religies wel altijd overal reclame mogen maken. Zo'n buscampagne is voor mij te ludiek, omdat je dan nog niet weet wat deze mensen nu te vertellen hebben, maar ik vind het wel heel belangrijk dat atheïsten laten horen dat ze er zijn en hun mening geven in het openbaar.
4. 1. Hoe uit atheïsme zich in het dagelijks leven, zijn er dingen die u niet doet of juist wel?
Met deze vraag kan ik eigenlijk niets. Ik ben helemaal niet bezig met 'het atheïst zijn'. Ik ben gewoon mezelf, met mijn eigen voorkeuren. Natuurlijk zijn er dingen die ik wel of niet doe, maar dat ik niet in goden geloof heeft daar niets mee te maken. Ik denk daar überhaupt niet over na. Ik denk wel na over deze maatschappij, wat er misschien anders aan zou moeten en wat ik er eventueel aan kan doen. Ik ben bijvoorbeeld tien jaar lid geweest van de SP en heb een aantal jaren gewerkt voor een politiek-cultureel debatcafé voor deze partij. Ik heb me altijd opgewonden over vooroordelen over mannen en vrouwen, en heb naar aanleiding daarvan een website opgebouwd over godinnen, mythologie en beeldvorming, met als doel het hokjesdenken te bestrijden.
Mijn mening is dat als je je ergens zorgen over maakt je dan ook iets moet doen om de problemen weg te nemen. Of je dat nou in het klein of in het groot doet, maakt niet uit. Maar je moet niet gaan roepen dat het allemaal niet deugt en dan vervolgens wachten of anderen iets ondernemen om het te veranderen.
4.2. Leest u bepaalde boeken niet of wel, kijkt u bepaalde programmas of zenders niet of wel etc.
Ik heb wel zo mijn voorkeuren. Dat heeft ook alleen met mezelf te maken, niet met het 'atheïst zijn'. Hoewel ik moet zeggen dat ik religieuze tv-zenders als de EO en de islamitische omroep vermijd, net als de hallelujaprogramma's op zondagochtend. Maar ik kijk ook niet naar sport, reclame, pulpzenders, massatelevisie etc. Ik lees veel boeken, maar absoluut geen stichtelijke boekjes. Ik lees boeken van schrijvers van Zuid-Amerika tot aan Japan, van geëngageerde schrijvers zoals bijvoorbeeld Hugo, Zola, Dostojevski en Thomas Mann, maar ook detectives en thrillers, en veel historische boeken of boeken over mythologie en klassieke geschiedenis, boeken over politiek, populair-wetenschappelijke boeken over quantummechanica en evolutie etc. Ik zie ook veel films en luister naar muziek.
Cantique de Jean Racine , hele mooie koormuziek, maar de tekst bevat tenenkrommend gedweep tot een fictie die boven de realiteit wordt geplaatst.
Het is moeilijk te zeggen of ik iets niet lees of wil zien, maar het voornaamste criterium is toch of ik het wel of niet leuk vind. Ik heb ook veel films over religieuze onderwerpen. Als het maar 'goede films' zijn. Ik luister ook naar missen en requiems en andere religieuze muziek, zolang ik het maar goede muziek vind. De teksten frapperen me echter, ik volg ze iedere keer weer met stomme verbazing. Hoe kunnen mensen toch zo bezig zijn met het bejubelen en verheerlijken van fictieve leiderfiguur die ze boven zichzelf plaatsen? Zo beluisterde ik van de week Cantique de Jean Racine van Gabriel Fauré, prachtige koormuziek, maar de tekst slaat me met stomheid. Ik word akelig van het gedweep en de jubelende devotie. Een kort voorbeeld uit vertaling van de tekst:
Woord gelijk aan de Allerhoogste!
Onze enige hoop,
Eeuwige dag van de aarde en de hemelen,
van de vredige nacht,
wij verbreken de stilte,
Goddelijke Heiland, richt uw blik op ons!
Ik begrijp niet waarom mensen het nodig hebben hun leven in de handen te leggen van zo'n glorieus verzinsel. Het motto van deze site is juist hierom: leef zelf!
Als je wil weten wat ik precies bedoel, luister dan hier: youtube en lees de volledige tekst hier: toonkunstkoormaastricht.
5. Is er iets bekend over het aantal aanhangers dat het atheïsme in Nederland telt?
Het atheïsme heeft geen aanhangers. Het is geen organisatie. Miljoenen mensen in Nederland geloven niet in goden, maar ze hangen niet 'het niet-geloven' aan. Ze leiden gewoon hun eigen leven en maken hun eigen keuzes. Er is niet zoiets als een 'atheïstische leer'. Mensen noemen zichzelf niet eens atheïst, het is strikt genomen een scheldwoord van gelovigen, die mensen die hun godsdienst niet accepteren wegzetten als slechte mensen zonder moraal. Dat herken je misschien beter aan het woord 'ongelovigen'. Niemand komt op het idee om zichzelf een ongelovige te noemen omdat hij niet gelooft in iets wat er niet is.
Veel atheïsten willen ook helemaal niet zo genoemd worden, omdat ze nergens op willen worden vastgepind. Religie werkt als verdeler, die een kloof veroorzaakt tussen mensen, en dat is juist een van de negatieve kanten volgens veel ongelovigen. Dus daarom willen atheïsten de wereld niet verdelen in 'gelovigen' en 'ongelovigen'. Het is juist een label dat van buitenaf wordt opgelegd.
Persoonlijk heb ik het woord atheïsme voor mijn website gekozen omdat aan atheïsme een negatieve lading wordt gekleefd, alsof je leeg en verdorven en zonder moraal bent als je geen religie hebt. Dat moet worden rechtgezet.
Wat het aantal mensen dat niet in goden gelooft betreft, ik weet niet hoe goed dat bekend is. Het wordt niet geregistreerd, en mij heeft zeker nooit iemand iets gevraagd. Er worden wel eens statistische enquêtes gehouden, bijvoorbeeld door het CBS. Er worden verschillende cijfers gegeven, afhankelijk van hoe het wordt geïnterpreteerd. Meestal worden voor Nederland tussen de 40 % en 50% mensen zonder religie genoemd.
Maar het woord 'atheïst' komt in die enquêtes meestal niet voor. Dat zal ook wel komen omdat het niks is, behalve een negatieve manier om iemand weg te zetten. Veel mensen die niet in goden geloven identificeren zich liever met een term die wél inhoud heeft, zoals humanist, rationalist, materialist, seculier etc.
Het mensenrechtencomité van de Verenigde Naties vraagt Nederland het euthanasiebeleid te herzien. Euthanasie wordt door de commissie geassocieerd met de doodstraf en moet daarom om misbruik te voorkomen worden getoetst door een rechter. De doodstraf is niet terug te draaien, is het argument, net zoals euthanasie.
Natuurlijk is een arts beter in staat dan een rechter om te bepalen of iemands lijden ondraaglijk en uitzichtloos is. Maar het belangrijkste is dat mensen zelf willen bepalen of ze euthanasie een menswaardige oplossing vinden voor ondraaglijk en uitzichtloos lijden. De nadruk in de kritiek wordt gelegd op vermeende wilsonbekwaamheid. Het wordt voorgesteld alsof dementerende ouderen worden gelokt in een fuik van hun kinderen en zorgverleners. Maar het euthanasiebeleid wordt ontwikkeld door de betrokkenen zelf, namelijk de Nederlanders, op een moment dat zij niet wilsonbekwaam zijn maar heel goed weten waar het over gaat. Wij nemen zelf deel aan de discussie en vormgeving van onze eigen euthanasiewet, die er komt op grond van onze eigen wens om op een menswaardige manier het leven te kunnen beëindigen, als zulke omstandigheden zich zouden aandienen. Waar we naar streven is dus een wet die iedereen op zichzelf zou willen toepassen.
De euthanasiewet is geen dictatoriale wet die als doel heeft mensen in hun rechten te beperken, maar een wet die wordt ontwikkeld om zo goed mogelijk te voldoen aan onze eigen wensen. Het is in ons eigen belang dat euthanasie goed wordt geregeld. Bovenal is het onze eigen wens dat wij vrij zijn om te kiezen voor dit recht. Het is onzin Nederland ervan te beschuldigen dat hier wetten gelden die een onrechtmatig dood in de hand werken en die gelegenheid geven te profiteren van de wilsonbekwaamheid van het slachtoffer. Het is namelijk een wet waar we zelf voor hebben gekozen, en die wij bij leven en welzijn en bij ons volle verstand trachten vorm te geven.
Een rechter is alleen nodig bij verdenking van overtreding van de wet
Voorstanders van euthanasie willen als eerste dat zij zelf gebruik kunnen maken van deze methode. Ze willen niet dat hij wordt toegepast op tegenstanders van euthanasie. Het is niet de bedoeling dat onze weloverwogen wens om uit ons lijden te worden verlost op het moment suprême opeens wordt voorgelegd aan een rechter, die moet toetsen of we wel gebruik mogen maken van dit recht. Natuurlijk loop je de kans wilsonbekwaam te worden naarmate de dood nadert, maar op het moment dat we besluiten dat euthanasie een beschikbare methode moet zijn zijn we wilsbekwaam, en heel goed in staat om te weten wat ons oordeel over euthanasie is. We zijn op dit moment ook prima in staat om te beoordelen hoe zo'n wet het beste kan functioneren om ons belang te behartigen en onze keuze te beschermen.
Als iemand werkelijk euthanasie misbruikt, bijvoorbeeld om het leven van een niet-terminale patiënt te beëindigen in de hoop zo een erfenis te kunnen opstrijken, is dat moord. Dan kan er een rechter aan te pas komen en kunnen de betrokken worden berecht. Maar er moet geen overbodige druk op het juridisch apparaat worden gelegd alleen omdat tegenstanders van euthanasie het ingrijpen in de laatste levensfase van een terminale patiënt willen gelijkstellen aan de doodstraf. Mensen maken deze keuze om in relatieve rust, in een setting naar eigen keuze, de laatste levensadem uit te blazen.
Oneigenlijke argumenten suggereren vooroordelen tegen euthanasie
Het zakelijk klinkende VN-verzoek wordt begeleid door allerlei lasterlijk klinkende insinuaties. Dat brengt een onrealistische, verontrustende voorstelling van euthanasie teweeg. De indruk ontsaat dat het niet gaat om een oprecht verlangen patiënten te beschermen tegen kwaadwillenden, maar om de traditionele wil om een progressief euthanasiebeleid te traineren. Zo is in de NRC te lezen dat volgens een mensenrechtenexpert de verplichte second opinion van een tweede arts zelfs door middel van een telefoontje kan worden verkregen. Als dit waar zou zijn, moet er natuurlijk op worden toegezien dat dit niet kan. Maar in werkelijkheid is dit een insinuerend argument om een redelijk euthanasiebeleid zwart te maken. Dit heeft niets te maken met een noodzakelijke toetsing door een rechter, maar met het zaaien van angst en verwarring om het vertrouwen in euthanasie en de betrokken artsen te ondermijnen.
Hetzelfde geldt voor de verwijzing naar de grote beïnvloedbaarheid van ouderen en dementerenden waar de hoogleraar rechten Ruth Wedgwood over spreekt. Dementie en hoge ouderdom zijn op zich geen grond voor euthanasie. Pas in een terminale fase dient dit recht zich aan.
Ook de suggestie dat de toename van het aantal meldingen reden tot zorg zou zijn is misplaatst. Waarom zo veel gevallen van euthanasie?, vraagt Rugh Wedgwood zich af. Wel, waarschijnlijk omdat mensen vrij zijn in hun eigen keuze. De vraag zou moeten zijn waarom die keuze niet wordt gerespecteerd.
Euthanasie associëren met de doodstraf is niet ethisch
De subtielste insinuatie is om euthanasie te associëren met de doodstraf. Al eerder trachten Duitse partijen te bereiken dat het Europese Hof van Justitie maatregelen zou ondernemen tegen de Nederlandse euthanasiewet. Het Nederlandse beleid werd gelijkgeschakeld met dat van de nazi's. Het demoniseren van een seculiere ethiek die menswaardig sterven mogelijk maakt, beïnvloedt vervolgens ook de seculiere argumentatie. Het element van actief ingrijpen bij de levensbeëindiging van een patiënt wekt emotionelere reacties op dan het uitzichtsloos lijden zelf, terwijl dat laatste juist centraal hoort te staan in een ethische discussie.
Religieuze tegenstanders van euthanasie doen vaker een beroep op de menselijkheid. Maar het aanvoeren van de mensenrechten dient vooral ter ondersteuning van het religieuze dogma, en niet het verbeteren van de menselijke conditie. In Italië, waar de Rooms-Katholieken de hele ethische discussie beheersen, blijkt keer op keer hoe moeilijk het is om euthanasie in het openbaar te bespreken. In 2006 probeerde een aan spierdystrofie lijdende man, Piergiorgio Welby, de discussie in de politiek op gang te brengen. De man kon niet meer zelfstandig lopen, eten en zelfs ademhalen, en werd dus kunstmatig in leven gehouden. President Giorgio Napolitano reageerde positief op het verzoek, maar het Vaticaan had een andere opvatting:
Kardinaal Javier Lozano Barragàn, voorzitter van de pauselijke raad voor gezondheidsvraagstukken, omschrijft euthanasie vandaag in het dagblad la Repubblica als een vorm van moord, maar hij keurt ook het verlengen van lijden als gevolg van te ver doorgevoerde medische volharding af. Wie zich in een terminaal stadium bevindt, moet volgens hem met palliatieve zorg worden geholpen, opdat het lijden zo veel mogelijk wordt beperkt. Het individu heeft echter niet het recht om over zijn eigen leven te beschikken.
Het Vaticaan vergelijkt euthanasie dus met moord. Politici durven euthanasie in Italië nauwelijks te bespreken uit angst voor stemmenverlies. De bio-ethicus Gilberto Corbellini pleit daarentegen voor een wettelijke regeling vanwege de problemen met illegaal toegepaste euthanasie.
Het VN-verzoek heeft verkapte religieuze drijfveren
Het VN-verzoek dient niet om het euthanasiebeleid te verbeteren ten gunste van mensen die hiervan het slachtoffer zouden kunnen worden. Het is een verkapt religieus streven om ontwikkeling van dit beleid te traineren door een politiek en humaan ogend jasje aan te trekken. Dat is nodig omdat religieuze argumenten in Nederland geen kans van slagen hebben.
Hoeveel landen die bij de VN zijn aangesloten zijn voorstander van euthanasie, en hoeveel betrekken hierbij humane ethische argumenten, waarin god niet de boventoon voert? De meerderheid is ertegen op grond van de religie.
Religies remmen de ontwikkeling van humaan beleid enorm af. Het moet redelijk eenvoudig mogelijk zijn om tot een werkzaam euthanasiebeleid te komen, ondanks de knelpunten. Er is geen praktisch knelpunt zo groot, of er kan een manier worden bedacht om het te ondervangen. Religies voeren echter vooral illusionaire knelpunten aan, die de discussie saboteren om mensen het recht te geven te kiezen voor een humaan afscheid.
Het euthanasiebeleid van Nederland lokt de meest onethische beschuldigingen uit. Ook in de Osservatore Romano viel al te lezen dat in Nederland de nazi's aan de macht zijn, en dat ouden van dagen hun leven niet zeker zijn. Nederland wordt verafschuwd omdat hier wordt gestreefd naar het mogelijk maken van een menswaardig overlijden.
De pauselijke encycliek Evangelium Vitae over euthanasie
De encycliek Evangelium Vitae van paus Johannes Paulus II laat zien hoe de kerk het verbod op euthanasie motiveert. Het wordt voorgesteld als moord en als daad van liefdeloosheid. Euthanasie wordt geheel voorgesteld als een daad die door anderen wordt uitgevoerd op het slachtoffer, dat geen inspraak heeft in zijn eigen leven. Euthanasie wordt toegepast uit luiheid, liefdeloosheid, gemakzucht, de wil om van lastige patiënten af te komen enz. Zo niet, dan betreft het een 'vals medelijden'.
Ook als zij niet gemotiveerd is door een egoïstische weigering om belast te worden met het leven van iemand die lijdt, moet euthanasie een vals medelijden, ja een bedenkelijke perversie van medelijden genoemd worden, Echt medelijden deelt in andermans lijden; het doodt niet de mens wiens lijden onverdraaglijk is. Bovendien blijkt de daad van euthanasie des te perverser als ze wordt uitgevoerd door mensen, zoals familieleden, van wie men verwacht dat ze een familielid geduldig en liefdevol behandelen of door hen - bijv. artsen - van wie krachtens hun specifieke beroep verwacht mag worden dat zij zorgen voor de zieke persoon, zelfs in de pijnlijkste terminale stadia.
Genegeerd wordt hier dat de familie waarschijnlijk al lange tijd geduldig en liefdevol heeft gehandeld. In plaats daarvan worden zij neergezet als egoïsten die hun verantwoordelijkheid niet willen nemen. Hetzelfde geldt voor artsen, die wel degelijk hun beroep uitoefenen, maar in een bepaald stadium geen invloed meer hebben op het verloop, hoe dramatisch dit ook kan zijn.
De werkelijkheid is dat ik als autonoom wezen geen belangstelling heb voor iemands medelijden met mijn situatie, maar wil kunnen bepalen dat mijn leven wordt beëindigd als ik in doodsangst verkeer doordat mijn ademhaling niet goed meer functioneert, als ik kunstmatig in leven word gehouden of als ik aan ondraaglijke pijn lijd. Een barmhartigheid die mij dwingt deze zaken te ondergaan is geen barmhartigheid, maar een als barmhartigheid vermomde kwelling.
Als de persoonlijke keuzebevoegdheid wordt meegewogen, wordt euthanasie in de encycliek gelijkgesteld aan zelfmoord. En zelfmoord wordt afgewezen, niet op grond van humane overwegingen, maar op grond van wat het geloof wil:
In zijn diepste kern is zelfmoord een afwijzing van Gods absolute soevereiniteit over leven en dood, zoals die wordt verkondigd in het gebed van de oude wijze van Israël: Gij hebt macht over leven en dood; Gij voert mensen naar de poorten van de onderwereld en weer omhoog (W 16,13; vgl.Tob 13,2).
Een andere wil van God die centraal staat in de religieuze ethiek is dat het Gods beslissing is wie er leeft en wie er lijdt, zoals de encycliek onderstreept:
Sterven voor de Heer betekent de eigen dood beleven als laatste gehoorzaamheid aan de Vader (vgl. Fil 2,8), doordat wij de ontmoeting met de dood in het door Hem gewilde en vastgestelde uur aanvaarden (vgl. Joh 13,1), die alleen kan zeggen wanneer onze aardse weg ten einde is. Leven voor de Heer betekent ook erkennen dat het lijden, ook wanneer het op zichzelf een kwaad en een beproeving blijft, altijd tot een bron van het goede kan worden. Dat is het geval wanneer het uit liefde en met liefde uit vrijwillige overgave aan God en uit vrije persoonlijke beslissing beleefd wordt in deelname aan het lijden van de gekruisigde Christus zelf. Zo gaat hij die zijn lijden leeft in de Heer, volkomen op Hem lijken (vgl. Fil 3,10; 1Pe 2,21) en heeft hij ten diepste deel aan zijn verlossingswerk voor de Kerk en voor de mensheid 87. Dat is de ervaring van de Apostel, tot navolging waarvan ook iedere lijdende mens geroepen wordt: '' Nu verheug ik mij in het lijden dat ik voor u verdraag. Voor het lichaam van Christus, de Kerk, voltooi ik in mijn aardse leven dat wat aan het lijden van Christus nog ontbreekt (Kol 1,24).
Irrelevante argumenten
Dit zijn volslagen onrelevante argumenten in een discussie over euthanasie, en deze basis hoort ver te worden gehouden van iedere humanitaire ethische discussie. Onlangs speelde de zaak over Eluana Englaro nog in Italië. Zij lag al 17 jaar in coma. Haar vader streed om het recht haar kunstmatige voeding te beëindigen. Premier Berlusconi deed de keuze voor euthanasie af als poging om je van een last te verlossen, en beweerde aan de kant van het leven te staan. Maar zowel de familie als de zorg heeft zich zeventien jaar lang om de vrouw bekommerd, en haar als plant in leven gehouden. Dat is waar de religieuze beschuldiging van egoïsme mank gaat. Het is de kerk zelf die het lijden boven het leven stelt. Berlusconi streeft naar een wetswijziging die euthanasie nog moeilijker maakt.
Een zelfde politieke inmenging vanuit een religieuze basis vond plaats in de VS, toen president Bush zijn vakantie onderbrak om Terry's Law te ondertekenen, naar aanleiding van Terry Schiavo, een vrouw die al vijftien jaar als een kasplant in leven werd gehouden. De motivatie hiervoor was eveneens het verdedigen van de menselijke waardigheid en de cultuur van het leven. De wet maakte het tegen het geldende recht in mogelijk dat de ouders, die euthanasie tegen wilden houden omdat ze het leven van hun dochter nog zinvol vonden, de zaak voor een federale rechter brachten. Uiteindelijk bepaalde de rechter toch dat de voeding van de vrouw mocht worden gestaakt. Daarmee werd het probleem van actieve euthanasie vermeden. Het ingrijpen van Bush en het conservatieve Congres leidde in de VS tot veel commotie.
Ethisch beleid voor een seculiere maatschappij moet vrij zijn van religie
De scheiding tussen kerk en staat komt door de religieus geïnspireerde staatsbemoeienis in het geding. Religies mogen hun ethische normen toepassen binnen hun eigen systeem, maar niet uitstrekken over seculieren die geen binding hebben met de kerk. Zodoende wordt getracht de argumenten tegen euthanasie van hun religieuze omhulsel te ontdoen. Maar belangrijker dan de mogelijkheid dat van euthanasie misbruik wordt gemaakt, is dat mensen de mogelijkheid hebben om te kiezen voor het actief beëindigen van het leven. Het leven en lijden dient niet nodeloos te worden gerekt omwille van een misplaatste vorm van respect voor het leven.
Overwegingen die een rol kunnen spelen in het streven naar een progressief euthanasiebeleid zijn:
1) Menswaardig sterven hoort ook bij een menswaardig leven.
2) Euthanasie wordt indien gewenst toegepast om een einde te maken aan ondraaglijk lijden en het zinloos oprekken van het leven.
3) Het is in Nederland een vrije keuze om te kiezen voor euthanasie. Het wordt niet opgelegd.
4) Een goed euthanasiebeleid wordt ontwikkeld door mensen die bij hun volle verstand zijn, en die goed in staat zijn om te bedenken welke knelpunten zich kunnen aandienen.
5) Iedereen kan deelnemen aan de discussie over het euthanasiebeleid, en mogelijke knelpunten ter overweging inbrengen.
6) Iedereen beseft dat een goede regeling in ons eigen belang is.
7) Er wordt gecontroleerd op het naleven van de wet, en er wordt nagegaan of de wet als zodanig goed functioneert.
8) De kans bestaat dat er een onterechte beslissing wordt genomen. Dat geldt ook een familielid dat iemand het recht op euthanasie ontzegt. In zo'n geval is het altijd mogelijk om naar de rechter te gaan.
9) Misbruik van euthanasie, bijvoorbeeld door het leven van een niet-terminale patiënt te beëindigen uit wraak of omwille van een erfenis, is moord. Dat moet vanzelfsprekend voor de rechter komen, en kan zoals alle moorden niet worden teruggeschroefd. Maar deze hypothetische mogelijkheid is geen reden om elk geval van ziekte en sterven voor de rechter te brengen. Een juist verloop moet door een duidelijke procedure worden mogelijk gemaakt.
10) Veel mensen willen niet in leven worden gehouden als een wilsonbekwaam kasplantje. Mensen vinden dit onwaardig, of ze willen geen nodeloze druk leggen op de zorgvoorzieningen. Natuurlijk kan iemand zijn wil niet meer duidelijk maken als hij eenmaal is getroffen door dit lot, maar je kan wel vertrouwen op je familie en artsen dat zij een keuze willen maken die recht doet aan je eigen wensen.
11) Wat iemand wil is vaak bekend bij de familie.
12) De beschikbaarheid van goede en betaalbare zorg is een basisvoorwaarde in een beschaafde maatschappij, los van de mogelijkheid van euthanasie.
13) Mensen zijn intelligent genoeg om oplossingen te bedenken voor de diverse problemen die zich aandienen bij het opstellen van een humane euthanasieregeling.
14) Mochten nieuwe problemen rijzen bij de uitvoering van de wet of de formulering van de wet zelf, dan kan dit in de toekomst worden verbeterd.
15) Als de wet goed functioneert en voldoet aan de behoefte, is verruiming in de toekomst een reële optie.
Religies streven ernaar elke vooruitgang met betrekking tot een goede euthanasieregeling te blokkeren. Hoe het ook wordt geregeld, het is nooit goed. Het is geen probleem dat mensen levenslang kunstmatig worden beademd tegen hun wil, of dat ze rochelend, proestend, stikkend en pijn lijdend hun einde afwachten. Gelovigen introduceren liefdevol de 'palliatieve zorg' om dit 'lijden zoveel mogelijk te beperken'. Maar de basis hiervoor is niet solidariteit en menslievendheid voor onze medemens, maar het voorop stellen van de wil van god.
Palliatieve zorg moet niet dienen als alternatief voor euthanasie. Goede zorg hoort altijd beschikbaar te zijn. De zorg moet niet opeens verbeterd worden omdat mensen geen zin meer hebben een goddelijke beschikking af te wachten en ervoor kunnen kiezen hun eigen leven vorm te geven. Goede zorg moet een basisvoorwaarde zijn voor een humane maatschappij. Zorg voor zieken, bejaarden en andere hulpbehoevenden moet niet worden gezien als een kostenpost die geld wegslurpt ten koste van de 'economische groei'. Zorg moet niet rendabel of zelfs winstgevend worden gemaakt door zorginstellingen over te hevelen naar de vrije markt en ze afhankelijk te maken van commerciële zorgverzekeraars.
Objectieve keuze
Er moet eerst een goed en betaalbaar zorgsysteem zijn, dat voldoet aan ieders behoefte. Zowel zieken als bejaarden moeten onder humane condities kunnen leven, zodat hun keuze voor euthanasie niet wordt beïnvloed door de ellendige omstandigheden waarin ze aan hun lot worden achtergelaten.
Pas als de basisvoorwaarden voor een humane maatschappij zijn vervuld, is een objectieve keuze voor euthanasie mogelijk. Zijn deze zaken niet goed geregeld, dan is het mogelijk dat mensen op minder humane gronden kiezen voor actieve levensbeëindiging.
Dat past niet bij een humane beschaving, maar het is geen reden om euthanasie te verbieden. Het is een reden om de beschaving naar een hoger plan te tillen, in plaats van hem verder te laten uithollen door principes als economische groei, gezonde concurrentie, vrijemarkt, en bovenal de wil en de beschikking van god.
Palliatieve zorg verbeteren om het verbieden van euthanasie een humanitair aanschijn te geven is geen goede basis voor deze zorg. Om te beginnen vervult het niet de behoefte aan euthanasie. Het is slechts een excuus om mensen hun keuzevrijheid te ontnemen. Maar bovendien, zodra religies weer voldoende macht hebben om de bijbelse wil aan iedereen op te leggen, vervalt het humanitaire motief om het lijden te verlichten. De bijbel verbiedt euthanasie niet op grond van menselijke solidariteit.
De samenleving hoort te worden gemaakt door alle deelnemers
De religieuze redenering houdt de vooruitgang tegen. God gaf de mens het lijden om ons erbarmen te ontwikkelen; ingrijpen van de mens in de beschikking van god is hoogmoed. Deze manier van denken maakt dat mensen onterecht berusten in een onmenswaardige situatie.
De intellectuele capaciteit van mensen is groot genoeg om vele problemen die worden veroorzaakt door armoede of onkunde op te lossen. Dit wordt de laatste tijd afgedaan als een illusie, door met minachting te spreken over het geloof in de maakbaarheid van de maatschappij, die niets zou hebben opgeleverd.
Maar de vereende krachten waarmee de laatste paar eeuwen de maatschappij in sociaal en wetenschappelijk opzicht vooruit is gegaan is wel degelijk een gevolg van maakbaarheid. Ook het privatiseren en verkopen van staatsbedrijven die dienden voor het algemeen nut aan winstgerichte ondernemingen is een vorm van maakbaarheid. Op dezelfde manier is de invloed van traditionele religies op het beleid van een seculiere overheid een vorm van maakbaarheid. Evenzo is het eeuwenlange dom en arm houden van het volk door de religies ten gunste van de parasiterende priesterkaste een vorm van maakbaarheid geweest. Mensen onderwerpen door ze als worst een beloning na de dood voor te houden getuigt van de maakbaarheid van de samenleving.
Het is maar net wie er deel kan nemen aan het maken van de samenleving wat bepaalt hoe humaan de samenleving eruit ziet. Het aanzien van de maatschappij is een afspiegeling van degenen die de meeste invloed hebben op de vormgeving ervan. Een samenleving die geen haast maakt met het uitbannen van onnodig lijden is vermoedelijk een samenleving waarin religies een grote vinger in de pap hebben. Als alle betrokkenen in hun eigen belang zelf kunnen meedenken aan het opstellen van een wet zal de samenleving voor iedereen humaner worden.
Euthanasie is iets wat iedereen aangaat. Iedereen moet voor zichzelf kunnen beslissen of hij wel of niet van deze mogelijkheid gebruik wil maken. Daarom moet iedereen inspraak kunnen hebben in het ontwikkelen van een humaan euthanasiebeleid. Het is mogelijk dat mensen op grond van hun religie voor zichzelf euthanasie afwijzen, maar een beleid dat alleen wordt bepaald op grond van religieuze argumenten leidt tot een maatschappij die niet voldoet aan de maximale eis die we kunnen stellen aan een humane samenleving. Het doel van de voortdurende druk die wordt uitgeoefend op een werkbare euthanasieregeling is niet het bevorderen van een humaner beleid, maar het onmogelijk maken van een werkbare regeling waarin de individuele beslissingsbevoegdheid centraal staat. De meerderheid der Nederlanders is voorstander van euthanasie. Volgens de mensenrechtencommissie van de VN neemt het aantal gevallen van euthanasie toe. Als dit niet samengaat met de groei van het aantal klachten van mensen die menen dat de wet wordt misbruikt en dat euthanasie ten onrechte is toegepast, is er geen aanleiding om de wet te veranderen. Toetsing van de wet en de naleving ervan is wel van belang, maar toetsing van een rechter in elk individueel geval van euthanasie is niet realistisch. De praktijk suggereert niet dat dit nodig is.
Op de website nieuwwij.nl een interview met Bart Klink, waarin hij praat over zijn opvattingen en de reden om zijn website te beginnen.
Op de website nieuwwij.nl een interview met Bart Klink, waarin hij praat over zijn opvattingen en de reden om zijn website te beginnen.
Interview met historicus John Cornwell over het antisemitisme van Pius XII en zijn steun aan Hitler. In verband met zijn op handen zijnde heiligverklaring worden diverse historische feiten verdonkeremaand en andere verzonnen.
Zaterdagochtend 28 maart organiseerde De Vrije Gedachte, op initiatief van Frans van Dongen van de Atheïstische Beweging, in het Humanitasgebouw in Rotterdam een discussiedag over de vraag of de tijd rijp was om een atheïstische politieke partij op te richten. De discussie werd geleid door Anton van Hooff. Frans van Dongen pleit voor het oprichten van een atheïstische partij vanwege de de oprukkende invloed van religies in de politiek en is op zoek naar medestanders die bereid zijn zo'n initiatief van de grond te brengen. Blijkbaar betreft het een gevoelig initiatief, en de dag werd dan ook mede ingeleid door twee tegenstanders van een politieke partij in naam van het atheïsme. Lex Hagenaars, voorzitter van De Vrije Gedachte, en Sarah Strous, die een seculiere lobby in oprichting vertegenwoordigt, schetsten de valkuilen waar een atheïstische politieke partij mee te maken zal krijgen.
Volgens Frans van Dongen staat de scheiding tussen kerk en staat steeds meer onder druk door zich opdringende religieuze bewegingen. Allerlei verworvenheden die allang gemeengoed zijn geworden zoals abortus, mensenrechten en vrij wetenschappelijk onderzoek worden voortdurend op losse schroeven gezet door een fundamentalistische minderheid. Zij trachten hun eigen wil aan iedereen wil op te leggen en het land terug te voeren naar de Middeleeuwen. Op zijn website staan een aantal punten die het uitgangspunt zouden moeten zijn van deze atheïstische politieke partij. Zo moet religie uit het onderwijs verdwijnen, de staat moet neutraal staan tegenover religie en doen alsof er geen god is, en het woord 'god' mag niet voorkomen in de wet of grondwet. Ook zou god niet mogen voorkomen in de openbare ruimte en moeten kinderen gevrijwaard blijven van religieuze indoctrinatie.
De partij zou een redelijk alternatief kunnen bieden voor Wilders, die zich eenzijdig richt tegen de islam maar van mening is dat de joods-christelijke cultuur onproblematisch is; de partij moet álle religies ontmoedigen.
Om links-rechtstegenstellingen te overbruggen zou de partij een middenpartij moeten worden, zoals het CDA een middenpartij is voor alle eerdere, inmiddels opgeheven religieuze partijen. Het woord atheïsme moet volgens Frans van Dongen zeker in de naam voorkomen.
Lex Hagenaars voert aan dat het initiatief een atheïstische partij op te richten is gedoemd te mislukken. Het mislukte al eerder, begin jaren twintig, en dat zal nu weer gebeuren. Het afwijzen van religie is geen goede basis voor een politieke partij. De Vrije Gedachte houdt zich bezig met ondogmatische gedachtevorming over allerlei standpunten die 'in een empathische sfeer kunnen worden beluisterd en vervolgens vriendelijk kunnen worden bestreden'. Het doel is van het leven te maken wat je ervan kan maken. De kerk daarentegen houdt zich bezig met het het propageren van een fopspeen die mensen bindt aan niet ter discussie staande verplichtingen.
Een politieke partij sluit niet aan bij de beginselen van de vrijdenkersbeweging. Het boek God noch autoriteit, dat de oprichting van de vrijdenkersvereniging De Dageraad in 1856 herdenkt, beschrijft hoe onderwerping aan god of een andere autoriteit wordt verworpen, en hoe een sociaal leven mogelijk is door rekening te houden met anderen. Binnen de vrijdenkersbeweging bestaan uiteenlopende ideeën en bewegingen, zoals pacifisme, anarchisme, dierenwelzijn en vele anderen. Een atheïstische politieke partij is prachtig, maar met een negatieve boodschap win je geen stemmen. Dat lukte niet in 1922, en zal nu weer niet lukken.
De derde spreekster, Sarah Strous, is eveneens een voorstander van meer politieke beïnvloeding door atheïsten, maar wil dit bereiken door een atheïstische lobby. Ze is voorzitster van een belangenbehartigingsorganisatie van niet gelovigen met de naam Seculier Nederland. Meer seculiere actie in de Tweede Kamer is zeker nodig, maar de vraag is alleen in welke vorm dit moet gebeuren. Sarah Strous is skeptisch over een politieke partij. Velen ervaren een atheïstische partij als bedreigend of extreem. Ook zijn one issue-partijen niet aantrekkelijk. Een politieke partij heeft een coherente filosofie over het hele spectrum nodig; de enige verbondenheid van atheïsten is echter een gebrek aan geloof. Interne verschillen zijn onvermijdelijk, maar zijn gewoonlijk funest voor de populariteit van een partij.
Een lobby houdt zich bezig met de politiek zelf, een politieke partij met de vormgeving van de samenleving. Een atheïstische lobby zal zich richten op de kernwaarden van een seculiere samenleving, maar hoeft verder geen politieke eenheid te zijn.
Een website van Seculier Nederland is in oprichting. De organisatie krijgt steun van het fonds van Richard Dawkins en de seculiere denktank Center for Inquiry.
Na deze inleiding kunnen de aanwezigen in de zaal hun visie geven. Blogger Victor Onrust merkt op dat er erg de nadruk wordt gelegd over hoe religie moet worden bestreden. Het is belangrijker om een concurrerend seculier alternatief te bieden. Zelf werkt hij aan een ideologisch model dat met de aantrekkelijke kanten van de religies kan concurreren.
Een andere aanwezige bespeurt een gebrek aan doelstellingen. Pas als je weet wat je wil bereiken kun je de geschikte vorm kiezen om dit te doen.
Er wordt op gewezen dat een atheïstische partij een negatief effect zou kunnen hebben. Ook Lex Hagenaars wijst op een mogelijk negatief effect van polarisatie tegen religies voor de vrijdenkersbeweging. Polarisatie tegen minderheden veroorzaakt een groei van die minderheid. De religieuze minderheden worden beschermd in Nederland, maar deze minderheden zijn helemaal niet zielig. Ze zijn schatrijk en heel goed georganiseerd. Polarisatie versterkt de religies. Belangrijker is het seculiere standpunt verder uit te bouwen, dus een eigen stemgeluid te laten horen.
Verschillende aanwezigen wijzen erop dat religies zich wel bezighouden met polariseren, en dat het ze geen windeieren legt.
Anton Mullink is het eens met Frans van Dongen. De tijd is rijp voor een atheïstische politieke partij, omdat op dit moment grote verschuivingen plaatsvinden onder kiezers en veel mensen zoeken naar een partij om zich mee te verbinden. Negativisme moet echter worden vermeden. Een atheïstische politieke partij moet de realiteit centraal stellen; dat is de basis voor een positieve boodschap. Mullink, een ex-priester, is zelf uitgebreid geïndoctrineerd door de katholieke kerk. Alleen al het opheffen van bijzondere (religieuze) scholen zou ertoe bijdragen dat een deel van de discussie niet meer hoeft te worden gevoerd.
Wat betreft Wilders: een atheïstische partij kan een positief antwoord op de maatschappelijke problemen bieden vanuit het secularisme. Ook Mullink houdt zich bezig met het uitwerken van een positief seculier alternatief.
Een aanwezige maakt het verwijt dat het atheïsme als idee nergens is terug te vinden; dit moet zich veel meer manifesteren. Ook moeten de positieve kanten van het partijprogramma te vinden zijn. Dat deze nergens zichtbaar zijn is een misstand van de eerste orde, want hier zoeken mensen naar.
Een Turkse aanwezige wijst erop hoe mensen in de islamitische gemeenschap onder druk worden gezet om te geloven. De politieke partijen steunen echter onder invloed van machtige lobby's de islam, en negeren de problemen van individuen die worden veroorzaakt door de sociale druk. De overheid subsidieert moskeeën en neemt de islam in bescherming, terwijl mensen die aan de vaak agressieve sociale controle proberen te ontsnappen worden genegeerd. Om die reden is er een atheïstische politieke partij nodig, die zich uitspreekt tegen overheidssteun aan religies en de individuele mensenrechten behartigt.
Peter de Valença (Peter V), die zelf ook een politieke partij in oprichting heeft, heeft een antwoord ontwikkeld op de diversiteitsproblematiek. Hij pleit voor een pluriforme atheïstische partij waar het hele spectrum aan politieke diversiteit een plaats kan nemen. Het moet geen compromispartij met een enkel partijstandpunt worden, maar een partij waarbinnen de vertegenwoordigers van diverse geledingen hun eigen groep met eigen standpunten vormen.
Lex Hagenaars wijst erop dat de religies afnemen. Het CDA vertgenwoordigde ooit de grootste hoeveelheid kiezers. Religieuze partijen vormden ooit een meerderheid in de politiek, maar hun aantal blijft slinken. Dat religie zo'n grote invloed heeft lijkt maar zo doordat de media er onevenredig veel aandacht aan schenkt. Een enerverende bezoeker vertegenwoordigt gedurende deze ochtend het tegenovergestelde standpunt dat het aantal religieuzen weliswaar afneemt, maar hun macht neemt wel degelijk toe. De politieke partijen laten zich chanteren door een kleine minderheid van fanatieke fundamentalisten. Het CDA chanteert de regeringscoalitie en dwingt deze tot een pro-religieuze instelling, en de PvdA laat dit toe. Ook laten de seculiere partijen zich door het polariseren door religies bewegen tot het beschermen van de religies. Seculiere partijen verloochenen hun seculiere achtergrond en behagen de religies kritiekloos. Het wordt nu tijd dat ook de atheïsten gaan polariseren.
Frans van Dongen meent dat er allerlei initiatieven moeten worden ontwikkeld, en dat er niet zoveel moet worden geproblematiseerd. Je moet het gewoon doen, de katholieken doen het ook, waarom zouden atheïsten het niet doen.
Iemand van de Vrije Gedachte spreekt zich uit tegen het verbinden van een politieke partij met de Vrije Gedachte. Hij heeft geen respect voor politieke partijen, van wie het handelsmerk liegen en lullen is. Hij wil niets met politiek te maken hebben. Wie een atheïstische politieke partij wil moet dit doen, maar het moet buiten de Vrije Gedachte blijven.
Een ander argument dat tegen een atheïsitische partij wordt ingebracht is dat je geen leden zal wegtrekken van het CDA, maar alleen van seculiere partijen, waardoor de confessionele partijen in verhouding groter worden. Iemand anders vraagt zich af of er wel een draagvlak is voor een atheïstische politieke partij. Diverse bezoekers blijken de bijeenkomst te bezoeken omdat ze géén atheïstische politieke partij willen.
Peter V vindt het teleurstellend dat het initiatief om een atheïstische partij op te richten wordt ontmoedigd doordat twee van de drie sprekers tégen een politieke partij zijn.
Na een stemming blijkt dat zo'n 16 mensen stemmen voor het oprichten van een atheïstische partij is, 22 zijn ertegen. Nou zegt dat niet zoveel. De meerderheid van de Nederlanders is ook tegen een ChristenUnie, maar toch zitten ze in de regering. De mogelijk bestaat dat er voor een atheïstische politieke partij, mits deugdelijk opgezet, een groter draagvlak bestaat dan voor de ChristenUnie.
De argumentatie tegen een politieke partij ging weliswaar uit van de onwenselijkheid van een atheïstische partij, maar was wel realistisch, en moet niet worden genegeerd als het initiatief wordt doorgezet. De critici noemden een aantal reële factoren waar het schip op kan stranden.
Iemand anders stelt dat het mislukken van een politieke partij in 1922 geen argument is om het nu weer te laten mislukken. Er moet een voorbeeld worden genomen aan het appel van D'66 om een achterban te kweken.
Een argument tegen de partij is dat de standpunten van Frans van Dongen niet iedereen aanspreken, omdat ze uitgaan van het negatieve en geen alternatief bieden.
Blogger Peter Louter daarentegen vindt zowel het ontstaan van een atheïstische beweging als de oprichting van een partij belangrijk. Volgens hem is religie niet te negeren. Vooral in het normenpakket is god prominent aanwezig. Verschillende politieke geluiden moeten doorklinken. De visie op mens en samenleving staat door langdurige godsdienstige invloeden vijandig tegenover de natuur van de mens. Menselijke waarden worden omgekeerd; er wordt bijvoorbeeld gevraagd liefde te tonen als dit niet van toepassing is.
Een aanwezige wijst op het succes van vele invloedrijke religieuze lobby's en propagandisten, zoals Tariq Ramadan etc. Een atheïstische partij zal minder effect hebben dan een lobby-groepering. Het pleidooi voor een lobby wordt bij deze ook nog aangevuld met een geluid uit de andere wereld, namelijk het ziekbed van de blogger Ruben Heijloo, die tot zijn verdriet niet aanwezig kon zijn. Hij publiceerde op zijn website al eens een interview met de Amerikaanse lobbyiste Lori Lipman Brown, waarin de strategische mogelijkheden van een lobby uiteen worden gezet.
Frans van Dongen vraagt zich af waarom een lobbygroep wel invloed zou hebben en niet zal lijden onder de diversiteit. Bovendien vindt hij lobbyen een vorm van achterkamertjespolitiek. Lobbyen is op zich een uitstekend initiatief, maar er moet ook een partij komen. Een probleem is bovendien het grote aantal lobbyisten; je zal achteraan in de rij moeten gaan staan. Sarah Strous stelt dat voor een lobby geen gemeenschappelijke politieke basis nodig is; er is alleen eensgezindheid nodig over belang van seculariteit. Wat betreft de achterkamertjespolitiek: het belangrijkste is dat er media-aandacht komt. Een vertegenwoordiger verdedigt bijvoorbeeld het embryodebat bij Pauw en Witteman; partijen zien dat er aandacht is bij het volk, en vervolgens word je toegelaten bij de partijen. Een skeptische aanwezige wijst op het politiek correcte denken dat de media beheerst; anti-religieuze opvattingen worden helemaal niet worden toegelaten.
Ter afsluiting van de discussie maant het oudste lid van de Vrije Gedachte de aanwezigen tot geduld. Toen hij zich in 1948 bij de vereniging aansloot was de meerderheid in het land nog religieus, maar het aantal blijft alleen maar slinken.
Van Dongen nodigt de voorstanders uit hem een mail te sturen en aan te geven op wat voor manier ze zich zouden willen inzetten. Mensen die geïnteresseerd zijn kunnen contact opnemen met Frans van Dongen voor het oprichten van een politieke partij of met Sarah Strous als ze iets willen bijdragen aan een lobby.
Laatste reacties